Akademia Pomiarów · INTERLAB
Rozdział 01 · otwarty

Ogólne zasady pracy ze światłowodami

Telekomunikacja jednomodowa nadaje w paśmie, którego ludzkie oko nie widzi. Włókno „świeci" pełną mocą i wygląda dokładnie tak samo jak ciemne — dlatego przy pracy z systemami światłowodowymi obowiązuje szczególna ostrożność, a zasady dostępu wiąże się z klasą laserową urządzeń.

Najpierw rzecz najważniejsza: wszystkie fale robocze telekomunikacji leżą w podczerwieni. Jedyne widzialne źródło w zestawie pomiarowca to czerwony lokalizator uszkodzeń (VFL, 650 nm). Reszta — 850, 1310, 1490, 1550, 1625 nm — jest dla oka niewidoczna:

brak widocznego światła ≠ brak mocy w torze — nigdy nie patrz we włókno ani złącze „czy świeci"

Niewłaściwa obsługa urządzeń światłowodowych może uszkodzić sprzęt zainstalowany w torze, spowodować uszczerbek na zdrowiu obsługujących i osób postronnych. Dwie żelazne zasady podręcznika: eksploatacja zgodnie z procedurami producenta (bez własnych modyfikacji) oraz dostęp do urządzeń transmisyjnych tylko dla osób przeszkolonych i dopuszczonych — skorelowany z klasą optyczną urządzeń.

Klasy laserowe i wymagane zabezpieczenia

Norma PN-EN 60825-1 dzieli lasery na klasy według zagrożenia (Tablica 1), a dla każdej klasy przypisuje środki ochronne (Tablica 2). Każdy laser na stanowisku musi mieć przypisaną klasę. Wybierz klasę i zobacz, co z niej wynika:

Wymagania i zalecenia (Tablica 2)

klasy wg PN-EN 60825-1 · powyżej klasy 1 możliwe uszkodzenie oczu lub skóry

W telekomunikacji światłowodowej lasery klasy 4 praktycznie nie występują — ale klasa 1M z mikroskopem bezpośrednim albo wzmacniacz EDFA klasy 3B potrafią zrobić krzywdę naprawdę szybko.

Limity ekspozycji i oznakowanie

Najwyższy dopuszczalny poziom promieniowania, który nie powoduje obrażeń oczu i skóry, określają akty prawne: na poziomie UE dyrektywa 2006/25/WE, w Polsce rozporządzenie o maksymalnej dopuszczalnej ekspozycji (MDE). Uwaga: wartości graniczne dotyczą przypadkowych, krótkotrwałych ekspozycji — nie zamierzonego, długotrwałego narażenia.

Ponieważ promieniowanie pojawia się nie tylko na wyjściu nadajnika, oznakowaniu podlegają także kable i elementy infrastruktury optycznej osłaniające połączenia — znakiem ostrzegawczym przed promieniowaniem laserowym wg PN-EN 60825-1, a źródła dodatkowo tabliczkami identyfikującymi typ zagrożenia.

Praktyka pomiarowca

Trzy nawyki, które wynikają wprost z tego rozdziału: 1) traktuj każde włókno jak aktywne, dopóki nie udowodnisz inaczej (miernikiem mocy — nie okiem); 2) mikroskop z bezpośrednim torem optycznym tylko na włóknie bez sygnału, w sieci — wideomikroskop (rozdział 2); 3) na żywej sieci PON pomiary wyłącznie na fali serwisowej z filtrem (rozdział 5).